Cengiz Han, tarihin en tanınmış hükümdarlarından biridir ve adını duymayan pek az kişi vardır. Çünkü dünya tarihine damgasını vuran ve acımasız bir imparatorluğun temellerini atan bir lider olarak bilinir. Kurduğu bu kanlı imparatorluğun etkileri uzun yıllar boyunca devam etmiştir. Hatta bu etkiler, Harezmşahlar, Türkiye Selçukluları, Abbasiler gibi birçok devleti Cengiz Han’ın soyundan gelenler tarafından yerle bir edilmiştir.
Ancak Cengiz Han’ı bu kadar acımasız ve sert kılan şey nedir? Bu sorunun cevabını bulabilmek için önce onun hayatını ve liderliğini daha yakından incelemek gerekmektedir. Çünkü bir kişiyi yargılamadan önce, onun yaşamını ve deneyimlerini anlamak önemlidir. Bu detayları incelemek ve irdelemek, eksik bir teşhis veya yarım kalmış bir analizden kaçınmamızı sağlar.
Cengiz Han’ın Hayatı
Asıl adı Temuçin olan Cengiz Han’ın hikayesi, 9 yaşındayken babasının zehirlenerek Merkitler tarafından öldürülmesiyle başlar. Bey babası öldükten sonra, kimse bu çocuğu bey olarak görmek istemediği için annesiyle ve karındaşlarıyla birlikte ormanda yaşamaya mahkum olur ve bu tekinsiz ormanda adeta bir vahşi kurt gibi yetişir.
Belli bir yetişkinliğe eriştikten sonra, hem Merkitlerden intikamını alıp hem de tüm dağınık Moğol Boyları’nı birleştirmeyi başararak güçlü bir devlet kuran Timuçin’e “Cengiz Han” ünvanı verilir. Cengiz Han, doğuda gün doğusundan batıda gün batısına kadar tüm kavim ve kabilelere diz çöktürmek için zalim bir yönetim anlayışı benimseyip, birbirinden çok farklı olan ırkları hâkimiyeti altında sorunsuzca tutabilmek için “Cengiz Yasaları” denilen yasaları koyar. Bu yasalar, asırlar boyunca –hatta Emir Timur döneminde bile uygulacak ve Orta Asya’nın en önemli hukuku hâline gelecektir.
Peki Neler Var Bu Yasalarda?
Dilerseniz Cengiz Han’ın birkaç yasasını derleyip, bunların içinde çok garip olan bir tanesinin ortaya çıkış nedenini açıklayalım.
*Her kim zina ederse, kim olduğuna ve evli olup olmadığına bakılmaksızın idam edilir.
*Bütün dinlere saygı gösterilecek, aralarından ayrım yapılmayacak. Cengiz Han, bütün bu emirlerini tanrıya inanılması için verir.
*Kasten yalan söyleyen, sihirbazlık yapan, kavgada taraf tutup kavganın kaderini etkileyen ölümle cezalandırılır.
*Kaçan bir esiri yakalayan ama sahibine iade etmeyen kişi ölümle cezalandırılır.
*Hiçbirini diğerine tercih etmeksizin bütün dinlere hürmet edilecektir.
*İçkiden bütün bütün vazgeçemeyen ayda üç defa sarhoş olabilir. Üç defadan fazla sarhoş olan suçludur.
Liste böylece uzayıp gitmektedir ama bu yasalardan bir tanesi vardır ki pek çok kişi neden konulduğunu anlamamıştır. O yasa; “Gök gürlerken nehre, dereye girmek yasaktır.”
Bu yasa size biraz tuhaf gelmiş olabilir ama bu yasanın altında yatan çok ilginç bir gerçek vardır.
Peki Nedir Bu Gerçek?
Cengiz Yasaları içinde böyle bir hükmün yer almasının nedeni, Moğol toplumundaki yanlış inanışı düzeltmeye yöneliktir. Moğollar, savaş sırasında gökyüzünde gürültü (yıldırım ve gök gürlemesi gibi) duyarlarsa, Tanrıların onlara öfkelendiğine inanırlar ve bu nedenle düşmandan kaçarlar. İlk fırsatta bir dere veya nehir atlamak suretiyle, sözde Tanrıların gazabından kaçacaklarına inanırlardı. Ancak bu inanç, savaş alanlarında büyük hezimetlere yol açtığı için Cengiz Han bu uygulamayı yasaklamış ve bu ilginç hükmü Cengiz Yasaları’na eklemiştir.
